#1 #2 Stres – czym jest, skąd się bierze?
09.02.2018

#1 #2 Stres – czym jest, skąd się bierze?

Słowem wstępu:
Pewnie zastanawiacie się skąd u dietetyka zainteresowanie takim tematem. 
Otóż jestem myśli, iż dietetyk to ktoś więcej niż "żywieniowiec", zajmujący się jedynie jedzeniem. To ktoś kto by pomóc pacjentowi musi zająć się jego funkcjonowaniem, zdrowiem i stylem życia. Chcąc poznać przyczyny niewyjaśnionych objawów i procesów zagłębiłam się w temat stresu, zaczęło się od kilku artykułów i książek, a skończyło na pracy licencjackiej.  A wszystko połączyło się z żywieniem i ułożyło w logiczną całość, o której w prosty sposób postaram się wam opowiedzieć.
 

Stres – czym jest, skąd się bierze?

 

Współczesny świat prowokuje sytuacje stresowe niemal każdego dnia. Nie jednokrotnie ilość obowiązków życiowych, wymagania społeczne, poczucie straconego czasu przewyższa zasoby ludzkie. Stres jest stanem towarzyszącym ludzkości od zawsze, jednak człowiek jest przystosowany jedynie do radzenia sobie z krótkotrwałym napięciem . Należy podkreślić, iż stres jest jedną z przyczyn pogorszenia sprawności i efektywności funkcjonowania człowieka w różnych strefach życia. Częste przeżywanie negatywnych emocji zakłóca pracę wielu narządów i układów w organizmie, co może skutkować wystąpieniu chorób przewlekłych.   Stres jest integralnym elementem życia każdego człowieka, jednak tylko nieliczni  wzięli pod rozwagę to co tak naprawdę kryje się pod tym pojęciem.  Słowo to weszło w język potoczny, nadawane są mu różne znaczenia, należy jednak zaznaczyć  różnicę miedzy  stresem w znaczeniu ogólnym, a dystresem– jego szkodliwa odmianą .
 

Stres to odzew organizmu na stawiane mu żądania. Jest on brakiem równowagi pomiędzy wymaganiami a możliwością ich spełnienia, w okolicznościach kiedy niespełnienia może nieść za sobą przykre konsekwencji. 

  

                                                                                                           

Stres , jako odpowiedz organizmu, w  podejściu medycznym traktowany jest   jako fizjologiczne zmiany w wydzielaniu hormonów, częstości skurczów serca, ciśnieniu krwi i rytmie oddechowym oraz czynności układu pokarmowego, natomiast w perspektywie psychologicznej rozumiana jako przykre emocjonalne reakcje, najczęściej o nacechowaniu  lękowym.

 

Stresory  zmuszają do zmiany zachowania i przystosowania do nowej sytuacji. Nie istotne jest czy stresor  to sytuacja przyjemna, czy też nieprzyjemna, ważna jest  intensywność  żądania przystosowania się do nowej sytuacji i powtórnej adaptacji do  sytuacji naturalnej.

 

Czynniki determinujące stres mogą przybierać różnorodny charakter, dlatego trudno przyjąć jedna wspólną klasyfikacje dla źródeł stresu.  Stresory można różnicować zarówno ze względu na rodzaj bodźca, jego natężenie, czyli siłę i zakres oddziaływania, czas trwania jak i częstość występowania . Biorąc pod uwagę czas trwania i częstotliwość pojawiających się stresorów należy wymienić: zdarzenia jednorazowe, powtarzające się cyklicznie, chroniczne o przewlekłym działaniu, a także ciąg wydarzeń, kiedy jedno jest konsekwencja poprzedniego.

 

 Ze względu na naturę bodźca przyjmuję się klasyfikację na stresory fizyczne, biologiczne i psychologiczne. Stresory fizyczne pochodzą ze środowiska człowieka, są to m.in. czynniki klimatyczne takie jak temperatura i wilgotność oraz ich gwałtowne zmiany, hałas szczególnie długotrwały, wibrację, oświetlenie, szkodliwe promieniowanie urządzeń.  Kolejnymi źródłami  stresu mogą być niezgodność rytmu biologicznego człowieka z jego funkcjonowaniem w społeczeństwie, a więc chronobiologiczne czynniki stresu. Przykładem takiego  silnego stresu dla organizmu jest zaburzenie rytmy snu oraz niewystarczający czas odpoczynku.

 

Psychologiczne czynniki stresu są związane ze skutkami nadmiernego obciążenia psychicznego czy też emocjonalnego napięcia. W tej klasyfikacji wymienia się takie źródła stresu jak: zakłócenia (wymagania,  zaskoczenia, przeszkody), zagrożenia (pozycji społecznej, wartości, fizyczne), przeciążenia (wysiłek umysłowy i fizyczny) oraz deprywacja (izolacja, uwięzienie, monotonia). 

 

W tej grupie znajdą się też  zmiany życiowe, które zdarzają się stosunkowo rzadko. Ważne jest, iż mogą być  to zarówno negatywne jak i pozytywne zmiany. Skonstruowano Skalę Oceny Przystosowania Społecznego mówiącą o wydarzeniach, zmianach  życiowych, które wymagają adaptacji do nowych warunków. Każdemu  z przeżyć  przypisana jest  sprecyzowana liczba punktów. W przypadku osób, które zyskały więcej niż 300 punktów mówi się o dużym ryzyku zachorowania. Autorzy skali jako największe przyczyny stresu  przyjęli  śmierć bliskiego członka rodziny lub przyjaciela, poważną chorobę bliskiej osoby lub własną, karę więzienia, zawarcie małżeństwa.
 

 

Jednak największą, wszechobecną grupę stresorów tworzą codzienne niedogodności i kłopoty życiowe. Wydarzenia te mogą być pozornie błahe, są to  na przykład pośpiech, spóźnienie się, kłótnia, zgubienie czegoś. Nagromadzenie się takich sytuacji oraz subiektywne przeświadczenie o ich istotności  może skutkować  dużym wpływem na poziom doznawanego stresu. Codzienne zmagania mogą dotyczyć problemów ze zdrowiem, prowadzeniem domu, zbyt duża  ilością zobowiązań, problemami finansowymi lub własnym życiem psychicznym np. samotnością.
 

Źródła:

Moryś J., Jeżewska M., Rynkiewicz A., Znaczenie stresu w patogenezie nadciśnienia tętniczego. Część II.  Nadciśnienie Tętnicze 2005; 9 (5): 374–384.

Selye Hans.:  Stres okiełznany.  Państwowy Instytut wydawniczy, Warszawa 1977.

Florkowski A., Gałecki P., Talarowska M., Wachowska K., Stres a debriefing – definicje i aktualne kontrowersje. CurrentProblems of Psychiatry. 2011; 12(2):132-136.

Bartoszewska E., Elter B., Stres - zjawisko i jego przyczyny. Powiślańska Szkoła Wyższa, Kwidzyn 2010.

 Dugiel G., Jasińska  M.,  Kęcka K.,  Tustanowska B.,  Przegląd teorii stresu. Acta ScientificaAcademiaeOstroviensis  2012; 1:47-70


Ten serwis wykorzystuje pliki cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę na ich zapis lub odczyt wg ustawień przeglądarki.  

AkceptujęWięcej informacji